The Blog

ABC (Activity Base Costing): Faaliyet Tabanlı Maliyetlendirme
Kasım 14th, 2016-FinansLütfi Apilioğulları 0 Comments

İşletmelerin kar / zarar analizi yapıp, stratejik ve taktiksel bir çok önemli kararı vermek için kullandığı finansal tablolarda eğer rakamlar doğru olmaz ise alınan bazı kararların hüsran ile sonuçlanmasına sebep olabilmektedir. Maliyet muhasebesinde yapılan en büyük hataların başında masrafların yanlış dağıtılması konusu gelmektedir.

Bir çok işletme masrafları bilinen en basit / genel yöntem ile dağıtır. İşletme içinde masraf yerleri vardır. Talaşlı imalat, boyahane, montaj vs. Yapılan masraf, hangi masraf yeri ile ilgili ise oraya atılır ve eğer anahtar kullanılıyor ise buraya atılan masraf ilgili masraf yeri altındaki ekipmanlara kendi anahtarları oranında yansıtılır. Bu yöntem eğer masraf gerçekten ilgili masraf yerindeki tüm ekipman ya da ürünler ile ilgili ise doğrudur ancak ya masraf sadece bir ekipmana ya da bir ürüne yapılıyor ise o zaman dağıtım nasıl olmalıdır.

Örneğin 5 makinenin bulunduğu enjeksiyon bölümüne yapılan bazı masrafları ele alalım.

  • Enjeksiyon bölümü için forklift alınması. Forklift tüm ekipmanlar ve ürünler için kullanılacağı için masraf doğrudan enjeksiyon bölümü masraf yerine atılabilir. Buraya atılan bu masraf daha sonra anahtarlama ile ekipmanlara ve yine başka bir anahtar ile ürünlere yansıtılabilir.
  • Enjeksiyon bölümünde bir makineye yapılan bakım / revizyon gibi maliyetler sadece ve sadece ilgili ekipmana atılmalıdır. Bu maliyet elbette enjeksiyon bölümü genel maliyetlerine etki edecektir. Ancak diğer makineler ve o makinelerde üretilen ürünler bu durumdan etkilenmeyecektir.

Bu iki kısım genelde aynen bu şekilde yapılır. Asıl mesele ürüne özel olarak yapılan maliyetlerin yanlış dağıtılmasıdır.

  • Örneğin bir kalıbın bozulduğunu ve yenisinin satın alındığını düşünelim. Kalıp makinede kullanılır ancak doğrudan ürün ile ilintilidir. Eğer kalıp maliyetini kalıbın kullanıldığı makineye ya da tüm enjeksiyon bölümüne atarsanız, bu kalıp ile hiç ilgisi olmayan diğer ürünler de bu masraftan gereksiz yere pay almış olurlar. Bu durum hem kalıbın gerçekte kullanıldığı ürünün daha az pay almasına ve gerçek maliyetin daha az gözükmesine, hem de ilgisi olmayan ürünlerin bu masraftan gereksiz pay alarak maliyetlerinin olduğundan fazla gözükmesine neden olmaktadır.

Geçtiğimiz gün bir işletmede aynen bu duruma şahit oldum. Bir kalıp maliyetinin tüm bölüme yansıtılması sonucu, gerçek üretim maliyetlerinin yanlış hesaplanması… Bu yöntem genel kar / zarar analizi anlamında, dip toplamda fark etmez ancak detayda yani ürün bazında oldukça fark ettirir.

Masraf dağıtımı yapılırken sorulması gereken soru; “masrafın masraf yerine mi yoksa ürüne mi yapıldığıdır ?”. Burada durum fark etmez demeyin – oldukça fark eder. Hiyerarşi kurulmadan ve ilişki durumuna bakılmadan dağıtımı yapılan masraflar, hatalı ürün maliyetlerinin oluşmasına neden olmakta ve bunun sonucu olarak gerçek ürün kar / zarar analizleri doğru olarak yapılamamaktadır.

ABC_Costing

Bu konu ile ilgili bir diğer konu da amortisman konusudur. Geçtiğimiz gün bir müşterimde bütçe çalışmaları yapılıyordu. Yıpranmış bir kalıbın değişimi için önümüzdeki yıla bütçe ayrıldığını fark ettim. Neden amortismanı zaten alınmış bir kalıp için yeni döneme bütçe ayrıldığını sorduğumda, beni önce anlamadılar !!

Kalıp yıllardır çalışmakta ve ürün üretmektedir. Üretilen ürünlerin satış fiyatı içinde de zaten kalıbın amortisman payı bulunmaktadır. Yani müşteri ürünleri alırken zaten kalıbın parasını da ödemektedir. Ancak firma bu amortismanı bir kenara ayırıp, biriktirmek ve zamanı geldiğinde yeni kalıp almak üzere kullanmak yerine, ciroda bir gelir olarak görmüş ve kar hanesine yazmıştır. Dolayısı ile yeni kalıp alımını elinde para olmadığı için yeni bir yatırım olarak görmektedir.

Nasıl çalışanlar için kıdem / ihbar tazminatları için her ay belirli bir rakam rezerv olarak ayrılıyorsa – aynen bu şekilde ekipman amortismanları da düzenli olarak biriktirilir ise zamanı geldiğinde yenilemek için kaynak aramaya gerek kalmaz.

Leave a Reply


yedi + = 15

Affiliates

Follow Me On The Web!

Join Lean Ofis | Turkey

Yalın Yönetim

Lean Ofis | Blog üyelik için

Tesekkürler