The Blog

Pazarlama’dan Tahsilat’a : Fabrika yönetim süreçleri
Ekim 6th, 2012Yalın YönetimLütfi Apilioğulları 0 Comments

İşletmelerin amaçları elbette para kazanmak, kar elde etmektir. Bunu yapabilmek için  ellerinde olan yegane şey ürün’dür.

  • Peki ciro yapmamızı sağlayan ürünler hangi süreçlerden geçerek paraya dönüşüyor. ?
  • Pazarlama ile başlayan , tahsilat ile biten bu döngü içinde üretim organizasyonunda kimlere ne roller ve sorumluklar düşüyor. ?

 

 

 

Pazarlama

Pazarlamanım  tanımını Kotler “finding and filling” (bulmak ve doldurmak)  olarak yapıyor meşhur kitabında. Pazarda ihtiyaç olduğu halde mevcut olmayan ya da mevcut olduğu halde bir takım gereksimleri karşılamada yetersiz olan ihtiyaçları bulmak ve bunu pazara sunmak olarak da düşünebiliriz bu adımı. Tüketim zinciri dediğimiz yöntemler ile ; Müşterinin ürünün ya da hizmetin nasıl farkına vardığından, seçimini nasıl yaptığına ; ürünün müşteriye nasıl ulaştırıldığından, nasıl monte olduğuna; ürünün gerçekte ne amaç için kullanıldığından , kullanım aşamasında hangi konularda yardıma ihtiyacı olduğuna; ürünün tamir ve bakımının nasıl yapıldığından, nasıl ve hangi durumlarda elden çıkarıldığına kadar bir çok süreç detaylıca incelenmektedir. Ve nihayetinde ürünün özellikleri, fiyat aralığı, müşteri yapısı gibi kritik bilgilere ulaşılır.

Burada detaya girmeyeceğim. Çünkü biz bu aşamada pazarlamayı sadece süreci başlatan  ilk fonksiyon olarak tanımlayacağız. Bir bakıma pazarlama olmadan , diğer fonksiyonlara gerek bile kalmıyor.

Bu süreç sonunda operasyon bölümünü temel olarak iki konu ilgilendirir.

  • Piyasaya ne sunulacak ? (Ürünün özellikleri, fonksiyonları, kritik kalite paremetreleri neler olacak)
  • Ürün fiyatı ne olacak ?

Yeni ürün devreye alma

Pazarlama tarafından  piyasaya sunulacak yeni ürün belli olmuştur. Ürünün teknik özellikleri, fiyat aralığı  en ince detayına kadar bu süreçde ArGe bölümü ile tartışılır. Bu aşamada ArGe ya da ürün geliştirme bölümünün iki hedefi vardır.

Satılabilirlik onayının alınabilmesi. Pazarlamanın istediği kriterler doğrultusunda yapılacak olan tüm çalışmalar sonucunda belirlenecek ürün maliyetinin , pazarlama satış hedeflerini destekler olması gerekir. İstenilen kriterleri daha yüksek bir maliyet ile sağlaması durumunda , pazarlama buna şerh koyacak ve ürün seri üretim sürecine geçemeden iptal olacaktır.

Üretilebilirlik onayının alınabilmesi. Pazarlamanın teknik ve fiyat beklentileri karşılandıkdan sonraki süreç, ürünün üretim koşullarının fabrika koşullarına uygun olup olmadığı onayının alınmasıdır. Teknik olarak, fiziki olarak ya da yetkinlik olarak üretim bölümününü pazarlamanın fiyat, kalite hedefleri doğrultusunda ürüne üretilebilirlik onayı vermesi gerekir. Eğer bu onay alınamazsa  aynı şekilde ürün seriye geçemeden iptal olacaktır.

Yeni ürün devreye alma süreci aslında bir proje yönetimidir. Etkin proje yönetimi bilgisi ve çok sıkı konsantarsyon gerektirir. Şimdi bu iki konuyu biraz açalım. Önce satılabilirlik  onayı almak için nasıl bir süreç gelişiyor ona bakalım.

a) Protatip hazırlık aşaması : Bu süreçde ürünün fiziksel olarak bir modeli yapılır. Pazarlama ve ArGe beraber ürünün şekline, fonksiyonlarına karar verirler. Daha sonda ArGe ürüne ait ürün ağacını çıkarır. (Ürün ağacı: Ürünü üretmek için gerekli tüm malzeme listesi.

b) Tedarik zinciri analizi : Ürün ağacında bulunan tüm ürünler için  tedarikçilerin bulunması sürecidir. İlk aşama olarak tedarikçi değerlendirme ve seçme süreci ile sadece uygun olan tedarikçilerin belirlenmesi gerekir. Seçilme işleri yapıldıkdan sonra, ürün ağacında bulunan malzemeler için teklifler toplanır ve uzun dönemli anlaşmalar yapılarak malzemenin hangi fiyata, nereden alınacağı belirlenmiş olur. Bu aşamada artık malzemenin satınalma maliyeti hesaplanmış olur.

c) Kaynak planlaması : Kaynak konusu birçok alt süreci olan bir süreçtir. İmalatımn gerçekleşebilmesi için gereken metod, ekipman, insan kaynağı gereksinimlerinin en ince detayına kadar düşünülmesi gereklidir.

– Metod : Üretim süreçlerinin ve iş akışlarının, yani işin nasıl yapılacağının belirlenmesi sürecidir. Üretim için hangi ekipmanlar kullanılacak, süreç adımları hangi sıra ile yapılacak, her bir adım ne kadar süre alacak, kaç kişi çalışacak, ne gibi ilave aparat, ekipman gereksinimleri var gibi konular detaylıca düşünülür, planlanır. Üretim için gereken tüm süreç haritaları, talimat ve prosedürler (Business Process Flow)  bu aşamada hazırlanır, üretim için kritik kalite paremetreleri (C2Q : Critical to quality) detaylıca tanımlanır, test prosedürleri ve hedefler belirlenir. (Yield , PPM)

Standartların, hedeflerin belirlenmesi üretim performasının beklendiği gibi çıkması aşamasında son derece önemlidir. Aynı şekilde ürün yaşam döngüsünde ürün üzerinde yapılabilecek versiyon, revizyon değişklikliklerinin çok iyi takip edileceği bir platformun olması da son derece önemlidir. Bazen üretim süreçlerinde eski versiyon talimat ile yeni versiyon üretimin olmasının en temel nedeni doküman yönetim sürecinin uygun olarak işletilebilir olmamasıdır. Eğer yanlış üretim yapmak istemiyorsanız tüm dökümanlarınızın kontrollü doküman olması ve bu sürecin çok iyi yönetilmesini sağlıyor olmalısınız. (ECM: Engineering Change Management)

– Makine : Metod aşamasında oluşturuşan süreç akışındaki ekipman gereksinimlerinin planlandığı aşamadır. İlk olarak ilave makine gereksiniminin olup olmadığı anlaşılmalıdır. Eğer analiz sonuçları yeni özel bir makine gerektiriyor ise yatırım planlaması yapılmalı ve  makine seri üretim öncesinde temin edilmelidir. Şayet makine fabrika bünyesinde mevcut ise , o zaman yeni ürünün seri üretimi için ne kadarlık kapasite gereksinimi olduğu hesaplanmalı, hesaplanan değer ile mevcut boş kapasitenin uygunluğu mukayese edilmelidir. Eğer kapasite uygun değil ise kapasite artırıcı ilave makine alımı süreci yani yatırım planaması yapılmalıdır.

– Yardımcı ekipmalar : Bir çok üretim sürecinde kalıp, fixture, özel test aparatlar gibi bir çok yardımdı ekipmana gereksinim vardır. Yeni ürün devreye alma sürecinde bu aşamada üretim süreçlerinde kullanılacak tüm yardımcı ekipmamların planlaması yapılır. Mevcut olanlar için kapasite analizleri yapılarak değerledirme yapılır. Kapasite problemi olan yardımcı ekipmanlar ile elde hiç olmayan ekipmanlar için aynen makinede olduğu gibi yatırım planlaması yapılır. Bu iki aşamada yapılan tüm yatırım harcamaları, mühendislik çalışmaları gibi bir defalık yapılan maliyetlere geri dönüşü olmayan giderler diyoruz. (NRE : Non Recurring Expences) Bu maliyet ürün toplam maliyetine (malzeme + tüm giderler) birim bazlı eklenerek ürünün gerçek maliyeti ortaya çıkartılır.

– İnsan kaynakları planlaması : İnsan olmadan üretim düşünelemez. Süreç haritaları kısmında belirlenen iş akışı doğrutusunda üretim süreçleri için gerekli mavi ve beyaz yaka insan kayakları gereksinimi bu safhada planlanır. Gereksinimler mevcut kadrodan temin edilemiyorsa, ilave personel alımı sürecine gidilir ve gereken kadro tahisis sağlanmış olur.

d) Deneme üretimi : Artık hayellerin gerçeğe dönüşüp dönüşemeyeğinin anlaşılması gereklidir. Yapılan planların ne kadar reaslistik, ne kadar ideal olup olmadığını anlamak için deneme üretimleri planlanır ve gerçekleştirilir. Aynı zamanda da üretim personeli için bir eğitim sürecidir. İlk defa yapılacak bir ürünün nasıl ve hangi koşullarda üretileceği üretim çalışanları ile birlikte test edilerek süreçler hakkında üretim ekibine bilgi aktarımıda sağlanmış olur.

Bu süreç aslında çok ciddi bir süreçtir. Çünkü eğer deneme süreci uzar ise bu sonuç kaynakların boş yere kullanılması anlamına gelir. Deneme sürecinde kullanılan ekipman saatleri, deneme yapan mühendis ve diğer çalışanların ücretleri boşa gideceği gibi ürünün piyasaya geç sürülmesine sebep olarak pazarlama hedef cirosunun olumsuz etkilenmesinede neden olabilir. Deneme konusu özellikle otomotiv, elektronik üretim gibi sektörlere olduka önem verilen bir konudur. Extra bir üretim hatının deneme üretimlerine tahsis edilmesi mümkün olamayacağı için, deneme üretimleride aynen normal üretim gibi belirli bir plan dahilinde yapılır ve en fazla bir iki denemeden sonra seri üretim onayının alınması beklenir.

Seri üretim : Operasyon yönetimi

Yeni ürün üretimi için testler yapılmış, gereken kaynaklar sağlanmış ve artık seri üretime geçiş yapımalıdır. Seri üretiminden sorumlu ekibin öncelikli hedefi bir önceki süreçte tanımlı olan hedefler dahilinde üretimi gerçekleştirmektir. Yani maliyet anlamında hedefleri tutturmalı, hatta ilerleyen dönemlerde  daha hızlı üretim yapabilme yeteneğini artırarak maliyetleri daha da aşağı çekebilmelidir.

1-      Tedarik zinciri yönetimi : Operasyon anlamında öncelikli olarak malzemelerin zamanında ve doğru olarak temin edilebilmesi gereklidir. Stok maliyetlerini artırmadan ideal stok devir hızında malzeme alkışını sağlayabilmek ve zamanında malzeme tedarik edebilmek için tedarikçiker ile çekme sistemine geçilmelidir. Bunun için malzeme planlama ve satınalma bölümlerinin detay bazlı ortak çalışmalar yapmaları ve satınalam sözleşmelerine çekme sistemi ile çalışılacağı ibaresinin konulması getreklidir.

Tedarikçi tarafındaki bir diğer konu ise gelen malzemenin kalitesinin sürekli aynı seviyede olmasının sağlanmasıdır. Bu bağlamda kalite ve satınalma bölümlerinin koordinasyonunda tedarikçi geliştirme süreci devreye alınmalıdır. Bu sistem ile tedarikçiler sürekli olarak denetlenir, olası problemler için ortak çözüm aranır ve gelişimleri yönünde tedarikçilerin yönlendirilmesi sağlanır.

Eğer malzeme kaliteli olarak, zamanında gelir ve stok devir hızıda iyileştirilirse tedarik zinciri tarafındaki hedefler yakalanmış olur.

2-      Üretim yönetimi : Malzeme geldikden sonra en hızlı şekilde mamul haline gelmelidir. Yalın araçlar bu aşamada kullanılarak tüm kayıpların ortadan kaldırılmaya çalışılır. Tam zamanında üretim ilkesi ile akışa odaklı üretim yapılarak gereksiz taşıma, elleçleme, bekleme kaynaklı kayıplar elimine edilebileceği gibi, kalite anlamında da ürüne az temas olduğu için iyileşme görülecektir.

Standart, 5S ve Görsel yönetim uygulamaları ile üretimdeki anormalliklerin çok daha hızlı algılanmasına olanak sağlayan iletişim ağı kurulmuş olur. Duruş kültürü ve hızlı müdahele ekipleri sayesinde oluşan problemler ivedilikle düzeltilir. Hat dengelemesi ve üretim sıralaması teknikleri ile kapasite ve üretim planlaması daha etkin yapılarak kayıpların ortaya çıkması engellenmiş olur.

Sevkiyatların zamanında yapılabilmesi ve ürün depo alanında kazaç sağlamak içinde aynen tedarikçi tarafında olduğu gibi iç süreçlerde de çekme sistemine geçilerek, gerekli süpermarketler tanımlanmalı, kanbanlar üzerinden bilgi akışı sağlanmalıdır.

İşçi sağlığı,güvenliği ve çevre konusu (SHE) son yıllarda giderek artan bir trend ile  üretimin yapılabilmesi için gereken ön koşullarından biri haline gelmiştir. Sosyal sorumluluk olarak çevre kirliliği konularına son derece önem verilmeli, iş emniyeti konularında pozitif uygulamalara yer verilmelidir.

Kalite : Yerinde kalite kontrol yöntemi ile kalite güvencenin sorumluluğu üretim ekibine verilerek, çok daha bilinçli üretimin yapılmasına olanak sağlanır. Bu sayede kalite göstergelerinde iyileşme olacağı gibi, ekibin gelişimi, aidiyat duygularındada gelişim sağlanır.

SMED : Üretim süreçlerinde en önemli konulardan birisi hızlı ürün dönüşü sürecidir. Bir çok yerde bu süreç üzerine çok düşünülmediği ve yatıırım yapılmadığı için ihmal edilmektedir. Bunun sonucunda ise  ciddi üretim zamanı kayıpları meydana gelmektedir.Üretim ve bakım bölümünün bu aşamada SMED dediğimiz teknikler ile ürün dönüş sürecini on dakikanın altına alabilmesi gereklidir.

TPM : Ekipman verimliği için (OEE: Toplam ekipman verimliliği) TPM (Toplam verimli bakım) sistemi devreye alınmalıdır. Planlı bakım, günlük otonom bakım, kalibrasyon süreci, yedek parça yönetimi, gibi süreçler sistematik olarak devreye alınmalı ve altı büyük kayının engellenmesine çalışılmalıdır. (arıza kayıpları, kurma-ayar kayıpları, hız kayıpları, küçük duruş kayıpları, yeniden işleme kayıplarıi start-up kayıpları)

Performans yönetimi : Hedeflerin neresinde olduğunu anlayabilmek için süreç ve insan bazlı perfromans yönetim sistemi kurulmalı, iyileştirme amacı ile alınan aksiyonların sıkı takibi yapılmalıdır. Alınan aksiyonlar doğrultusunda insan kaynaklı hataların elimine edilebilmesi için sürekli eğitim sistemi kurulmalı ve eleman yetkinliği rotasyonlarla çapraz olarak geliştirilmelidir. Öneri sistemi kurulmalı, gelen öneriler bir plan dahilinde KAIZEN faaliyeti olarak uygulamaya alınmalıdır.

Sürekli iyileştirme (KAİZEN) uygulamaları ile mevcut süreç her geçen gün dahada iyileştirilerek, maliyet anlamında hedeflerin daha da aşağılara çekilmesi sağlanmalıdır.

Özetle operasyon ekibi hız ve ilk seferde doğru yapma yetisi ile beraber, stok devir hızını ideal seviyeye çekici uygulamalar geliştirmeli ve uygulamalıdır.

Satış

Pazarlama ile satışın farkı işte bu aşamada ortaya çıkmaktır. Pazarlama satışdan çok daha önce başlar. Pazarlama süreci tetikleyen ilk adımdır. Satış ise ürün üretildikten, gerçek ürün oluştukdan sonra başlar. Satış sürecinde öncelike satış ekibinin ürünü,rakipleri ve müşterileri çok iyi tanımaları gerekir. Ürün hayat döngüsünü sıkı takip etmeleri, müşterile ile sıkı ve iyi iletişim kurmaları, ciroyu arıtırıcı doğru ve yetkin müşterileri sisteme entegre etmeleri, etkin – hızlı sipariş alma süreci tesis edilmesini sağlamaları en öncelikli konularının başında gelmektedir.

Pazarlama ekibi ile beraber sahadan gelen müşteri şikayetlerini, beklentilerini itina ile irdeleneyip ürün hayat döngüsü içerinde , ürün üzerinde gerekli modifikasyonları ve değişiklikleri üretim bölümüne yaptırmakda sorumlulukları içindedir.

Finans

Satışdan daha önemli bir konu varsa o’da tahsilattır. Nakit akış hızını sürekli kontrol edip, finansal planlama sürecinde ilave kaynak gereksinime ihtiyaç duymamak için alacakların zamanında tahsil edilmesi son derece önemlidir. Bu bağlamda gerek müşteri bazlı, gerekse strateji bazlı risk analizleri ve yönetimi süreci finans bölümünün temel görevleri arasındadır. Asıl amaç satılan malın bedelinin tahsil edilerek sürecin sağlıklı şekilde sonlandırılmasıdır.

Müşteri bazlı, ürün bazlı, bölge bazlı kar / zarar analizlerini detaylıca yapıp ; alınan stratejilerin ne denli doğru olduğunun tespiti ve gerekirse yeni stratejik kararların alınabilmesi için gerekli finansal raporların hazırlanmasıda bu sürecin işlevleri arasındadır.

Benzer şekilde üretim performansının finansal sonuçlarının hedeflerin neresinde olduğunun sürekli denetim altında tutulması (controlling), yeni ürün geliştirme sürecinde yapılan yatırımların geri dönüş oranlarının da hesaplanması aynı şekilde kontrol edilir.

Leave a Reply


+ 7 = onbeş

Affiliates

Follow Me On The Web!

Join Lean Ofis | Turkey

Yalın Yönetim

Lean Ofis | Blog üyelik için

Tesekkürler