The Blog

Stok devir hızı, DSO ve DPO’nun karlılık üzerindeki etkisi
Kasım 26th, 2012-Finans, Yalın YönetimLütfi Apilioğulları 0 Comments

Gerçekden kar ediyor muyuz  ?

Bugün birçok firma klasik olarak P&L (Profit and Loss) bilançolarına bakarak bu soruya cevap aramaktadır. Kağıt üzerinde; toplam gelirden, toplam gideri çıkararak karlı olup olmadığına karar vermektedir.

Peki, sadece bu işlem ne kadar kar ettiğimizi anlamamıza yeterli midir? Başka hangi paremetreleri karlılık hesaplamasında dikkate almamız gereklidir ?

Bu durumu bir simulasyon ile açıklamaya çalışalım. Bir ürün üreteceğimizi varsayalım. (Beş yıl boyunca satışı olacak.)

  • İlk yatırım maliyeti                          : 51.250 TL
  • Birim malzeme maliyeti                 : 150,TL
  • Birim üretim maliyeti                     : 53,33 TL
  • Satış fiyatı                                          : 225,9 TL (10% kar oranı olsun)
  • Satış adedi (5 Yıl)                             : 25.000 adet
  • 5 Yıllık Ciro                                        : 5.648.042 TL  ( 25,000 x Satış Fiyatı)
  • Toplam malzeme maliyeti              : 3.750.000 TL  ( 25,000 x Birim malzeme maliyeti)
  • Toplam genel gider                         : 1.384.583 TL ( 25,000 x Birim üretim maliyeti) + ilk yatırım
  • Stok devir hızı   (Turn)                   : 4 (Toplam malzemeyi yıllık olarak 4 seferde alacağız) , 3.750.000 TL/ 5 Yıl / 4 = 187.500 TL (her bir satınalma dönemi)
  • Alacak vadesi (DSO)                       : 90 gün (Müşteri ödemesi faruta + 90 gün sonra)
  • Ödemeler vadesi (DPO)                 : 90 gün (Tedarikçi ödemeleri + 90 gün)
  • Sevkiyat sıklığı                                 : 60 gün (Sevkiyatlar 60 günde bir yapılacak, yılda 6 defa)
  • Sevkiyat adedi                                 : 25.000 / 5 / 6 = 833 adet
  • Sevkiyat cirosu                                : 833 x 225,9 = 186.268 TL

Şimdi bu durumun nakit akışını inceleyelim.

A)     Sevkiyatlarımızı her 60 günde bir yapacağız.  Yani yılda 6 defa, beş yıl süresince 30 defa sevkiyat yapılacak. Her sevkiyat 25.000 / 30 = 833 adet ve 833 x 225,9 (satış fiyatı) =186,268 TL lik ciro getirecek.

Satış vademiz (DSO: Days sales outstanding) ise 90 Gün olduğunu kabul edelim.

Bunun anlamı 0,2,4,6,8,..58. aylarda sevkiyat yapılacak ancak nakit girişi ise 3,5,7,9,,…61. aylarda 186,268 TL lik dilimler ile olacak anlamına gelmektedir. (Nakit girişi , sevkiyat + 90 gün)

B)      Satınalma sürecini ise stok devir hızı 4 olacak şekilde kurguladık. Yani her üç ayda bir olacak şekilde, yılda dör sefer, toplamda 20 defa satınalma yapacağız. Her bir satınalma işlemi 3,750,000 / 5 /4 = 187,500 TL lik satın alma yapacağız.

Alış vademiz (DPO: Days payable outstanding) ise 90 Gün olduğunu kabul edelim.

Bunun anlamı 0,3,6,9,..57. aylarda alınacak malzemenin ödemesi  3,6,9,12…60. aylarda 187,500 TL lik dilimler ile yapılacak anlamına gelmektedir. (Nakit çıkışı , satınalma + 90 gün)

C)      İlk yatırım maliyetini sıfırıncı ayda 51,250 TL nakit çıkışı olarak düğünelim. Toplam genel giderden ilk yatırım maliyetini çıkarır ve 60 ay’a bölersek aylık sabit giderimizide hesaplamış oluruz. Bu duruma göre başlangıçta 54,250 TL ve 1’den 60’a kadar her ay 22,222 TL üretim maliyetleri için nakit çıkışı olacaktır.

Kısaca nakit akışı aşağıdaki şekilde olacaltır.

  • 3.aydan başlatarak her iki ayda bir 186,268 TL tahsilat
  • 3.aydan başlayarak her üç ayda bir 187,500 TL lik tedarikçi ödemesi
  • 1.aydan başlayarak her ayda bir 22,222 TL üretim giderleri
  • Bir defalık 52,250 TL ilk yatırım maliyeti
  • Toplam Gelir              : 5,648,042
  • Toplam Malzeme      : 3,750,000
  • Toplam Ürt.Gider     : 1,384,583
  • Toplam kar                 : 513,458

Şimdi bu nakit akış durumuna göre tüm alacak ve vereceklerin bugünkü değerlerini hesaplayalım.

NBD (Net bügünkü değer) : A lira paranız , aylık %n faiz oranı ile Y ay’da Z değerine ulaşıyorsa, Z değerinin bugünkü değerini, yani A ‘yı hesaplamak için kısaca aşağıdaki yöntemi kullanıyoruz.

Örneğin A lira anapara , %1 faiz oranı (n) ile , 15 ay (Y) sonunda , 116,097 TL (Z) oluyor ise A kaçtır ?

  1. Çarpan1 = log (1 + %n) ; Log (1+0.01) = 0,004321
  2. Çarpan2= (Y x Çarpan1) ; 15 x 0,004321 = 0,06482
  3. Artış yüzdesi, AY = 10^Çarpan2 = 10^0,06482 = 1,16097
  4. Gelecek değer, Z = ( A x AY) ise ,
  5. Bugünkü değer, A = Z / AY ; A =  116,097/1,16097 = 100 TL

Bu formule göre (nakit akış durumuna göre) bilançonun bugünkü değeri  aşağıdaki gibi çıkmaktadır.

  • Toplam Gelir             : 4,169,055
  • Toplam Malzeme    : 2,781,779
  • Toplam Ürt.Gider   : 1,019,363
  • Toplam kar                : 367,912

Şimdi senaryoyu değiştirelim.

Stok devir hızını 4 yerine 12 yapalım. Yani yılda 12 satınalma yapalım. Aynı şekilde alacak vadelerini 90 günden 60 güne çekelim, ödemeleri ise 90 yerine 120 gün yapalım. Ne yaptık; satınalma dilimlerini artırarak dilim başı düşen nakit miktarını azalttık, alacakları bir önceki duruma göre 30 gün önce almaya başladık ve tedarikçi ödemelerini ise 30 gün daha geç yapmaya başladık.

Bu duruma göre bugünkü değer üzerinden bilanço aşağıdaki gibi çıkmaktadır.

  • Toplam Gelir             : 4,210,745
  • Toplam Malzeme    : 2,727,057
  • Toplam Ürt.Gider   : 1,019,363 (aynı kaldı, değişmedi)
  • Toplam kar                : 464,325

Evet, görüldüğü üzere karlılık ilk durumda 367,912 TL iken yeni durumda ise 464,325 TL’ye yükseldi. Sadece Stok devir hızı, DSO ve DPO değerleri ile oynayarak.

STOK, DSO ve DPO’nun karlılığa etkisi

 

Kısaca daha karlı olabilmek için nakit akışı hızına son derece iyi bakmak gerekiyor. Bunun içinde başta stok devir hızı (TURN) olmak üzere DSO ve DPO değerlerinide sıkı kontrol altına almalıyız. Yukarıdaki örneğimizde üretim süreçlerinde ki verim hesaba katılmamıştır. Nakit akışındaki iyileştirmelere bir de verimlilik eklendiğinde karlılığın rakiplere oran ile çok daha fazka olması içten bile değildir. Bunun için yapılması gereken ise LEAN olmaktır.

 

 

Leave a Reply


3 × = onbeş

Affiliates

Follow Me On The Web!

Join Lean Ofis | Turkey

Yalın Yönetim

Lean Ofis | Blog üyelik için

Tesekkürler