The Blog

Üretim sistemleri ve çekme sistemi
Kasım 10th, 2013-Tedarik Zinciri, -Üretim Yönetimi, Yalın YönetimLütfi Apilioğulları 1 Comments

Üretim sistemlerini genel olarak dört farklı kategoride irdeleyebiliriz.

– Demir çelik, seramik ve cam üretimi gibi yüksek ısıl işlemlerin olduğu, proseslerin ani olarak dururulmasının pek kolay olmadığı kesintisiz üretim sektörlerinde üretim adetleri genelde yüksek, ürün çeşitliliği ise azdır.

– Yalın üretim sistemlerinin ilk çıktığı üretim sistemi olan tekrarlamalı ya da mass production diye adlandırdığımız üretim sistemlerine otomotiv ana ve yan sanayilerini, beyaz eşya üretimi gibi sektörleri örnek olarak gösterebiliriz.

Kitle tarzı üretim sistemlerine ise daha ziyade adetsel olarak daha az üretimi olan iş makileri sektörünü ya da silo tarzı üretim yapan çimento gibi sektörleri örnek olarak gösterebiliriz.

Job-shop dediğimiz ve genelde proje bazlı / tek bir ürün üzerine çalışılan üretim sistemlerine ise kalıp tasarım, özel ekipman tasarımı gibi sektörleri örnek olarak gösterebiliriz.

Genelde hep şu sorular ile karşı karşıya kalırız.

“Yalın üretim sistemleri sadece otomotiv ya da benzeri üretim sektörlerine uygulanabilir, bizim süreçler ve sistemlerimiz daha farklıdır “,şeklinde. Evet, yalın üretim ki aslında artık yalın yönetim dememiz gerekiyor otomotiv sektörü ile başlamıştır ancak bugün artık sadece üretim sektöründe değil, sağlık – hizmet gibi diğer sektörlerde de başarı ile uygulanmaktadır. Gerçekte her üretim sisteminde amaç aynıdır. Daha hızlı, daha kaliteli ve daha ucuzu elde edebilmek. Zaten yalın felsefenin de amacı budur. İster cam, ister ağır iş makinesi isterseniz çok özel bir kalıp üretin. Hiç farketmez yalın yönetim hepsinde zaten vardır ve her daimde olacaktır. Hatta siz yalın terimlerin isimlerini bilmeden belki değişik isimler altında zaten bunu yapıyorsunuzdur.

Örneğin hangi sektöre planlı bakım veya TPM uygulaması uygulanamaz, iyileştirme faaliyetleri olmaz, kalite konusu önemsenmez. Ya da hangi üretim hattında ürün dönüş sürelerini kısaltmak için çaba harcanmaz, stokları azaltmak için bir program uygulanmaz. Evet bazı yalın araçların (özellikle çekme sistemi) tam anlamı ile tüm üretim sistemlerine bire bir uyarlanabilmesi mümkün olamayabilir ancak yalın yönetimin bir çok aracı rahatlıkla her üretim sistemine uyarlanabilir. Çünkü dediğimiz gibi amaçlar ortaktır.

Şimdi az önce bahsettiğimiz çekme sistemine bir örnek verelim.

Çekme sistemi en genel anlamı ile tüketilen yerine – yine tüketilen kadarın konulması tekniğine dayalı bir sistemdir. Arabaların benzin depoları buna en güzel örnektir. En fazla alabileceğiniz benzin miktarı aracın benzin deposu miktarı ile sınırlanmıştır. İsteseniz dahi daha fazlasını alanmazsınız. Benzinin azaldığını gösteren gösterge kanban seviyesidir. Benzin az kaldı lambası sizi en az 50-60 km kadar yani depo boşalmadan önce, sizi benzin istasyonuna kadar götürebilecek ve yeniden doldurmanıza olanak sağlayacak süre kadar önce yanar.

Bugün otomotiv gibi mass production sistemlerinde çekme sistemi genelde end to end dediğimiz yöntemler ile uygulanır. Yani pazarlamadan gelen satış tahminlerine göre bitmiş ürün tarafından başlayarak belirli miktarda üretim yapılır, stoklanır ve müşteri tarafından ürünlerin çekilmesi ile tüm süreç geriye doğru tetiklenerek en baştaki tedarikçiye kadar iş emri doğurur. Yani malzeme ile bilgi ters yönde ilerler.

End to end çekme sistemin bitmiş ürün tarafına uyarlanmasının kısmen zor olduğu diğer üretim sistemlerinde ise bu yöntem en azından malzeme tedariği tarafına rahatlıka uyarlanabilir. Bu sayede tedarik tarafında çekme, üretimin son bazı proseslerinde ise itme sistemi ile hybrid bir model oluşturabilirsiniz.

Örneğin malzeme tedarikçiniz ile aranızda en çok satın alımı gerçekleştirdiğimiz malzemeler için bu uygulamayı yapabilmek için şu soruların cevaplarına ihtiyacınız olacaktır.

– Yıllık gereksinimim tahmini ne kadar ?
– Malzeme tedarikçide hazır ise ne kadar süre içinde elimde olur ? (T1: Lead time) (Benzin ışığı yandığında ne kadar sürede benzin istasyonunda olabilirim)
– Tedarikçi benim için tek seferde en az ne kadar adet üretim yapabilir, bu üretimin süresi ne kadardır ?
– Malzemeyi hangi sıklıklar ve ne miktarda tedarik etmek istiyorum ?

Örneğin bir karton koli tedariği yaptığınızı varsayalım. Bir çok çeşit var ve bir örneğimizde en çok satın alınan örneği çekme sistemine alarak başlayacağız. A karton kolisinden yıllık 6.000.000 adet kullandığınızı varsayalım. Bu rakamı günlüğe çevirirsek (bir yıl= 300 gün) 20.000 / gün anlamına gelir.

Tedarikçi ile mesafeniz 1 günlük mesafede ve tam dolu kamyon ike sevkiyat istiyorsunuz. Bir kamyonun da 60.000 adet karton koli alabildildiğini düşünelim. Bu durumda size gelen bir kamyon sonucunda üç günlük stoğunuz olacak demektir.

Üç günlük stok ile devam edip, stok seviyesi bir günde düştüğünde sipariş açmanız teknik anlamda sistemi çalıştırır ancak olası problemkler karşısında sizi zor durumda bırakabilir. Üretim adetlerinin bazı anlarda 20.000 den fazla olması (müşterinin taleplerindeki değişkenlik) ya da tedarik tarafındaki sorunlar (proses problemleri, geç teslimat) nedeni ile eksik malzeme gelmesi gibi sorunlar içinde extra bir günlük emniyet stoğu ayrırmanızda fayda vardır. Bu durumda stoğunuz 3+1 = 4 olacak ve yeniden sipariş verme seviyeni ise 2 gün olacaktır. Bu sayede stok seviyelerinin sürekli olarak bu band aralığında ve sadece siz tükettikçe değişkenlik gösterecektir.

Tabi bu sistemin sağlıklı çalışabilmesi için etkin bir tedarikçi yönetim programına ihtiyacınız vardır. Çünkü tedarik süreniz siz sipariş verdikten sonraki bir gün içinde olmasını sağlamak için tedarikçinizde en az sizin istediğiniz kadar miktarın stoklarında olması ya da aynı gün içinde üretip gönderebiliyor olması gerekir. Aynu gün içinde üretip gönderebilmesi genelde riskli olduğu için – genelde kendi deposunda sizin için bir çevrimlik (bu örnekde 60.000 adet) stok yapması ve siz o stoğu çektiken sonra hemen azalan stoğun yenisini üretmesi bu sistemin can damarıdır.

Ancak bu sayede malzeme stokları, alan ihtiyacı ve stoğa bağlanan işletme sermayesi azalabilir.

 

'One Response to “Üretim sistemleri ve çekme sistemi”'
  1. Celal Bilgin dedi ki:

    Yazınızı okudum , gerçekten basit , anlaşılır ve önemli noktalara değinen bir yazı olmuş. Sadece birkaç şey eklemek istiyorum , bazı firmalar yalın üretim yapacağım diyerek yıllık maliyet , fırsat maliyetleri ve ana amaca odaklanmaktan uzaklaşıyorlar. Örneğin çok fazla hammadde alan bir firma ; yıllık maliyetlerini hesapladığında toplu alımların hem fiyat fırsatında hemde tedarik aşamalarındaki süreç kısaltmalarında ciddi kar ettiğini söyleyebilirim. Sonuçta 5s çalışması yaparken telefonun üzerine telefon yazan zihniyetler olduğu için yalın üretiminde amaçlarının doğru bir şekilde anlaşıldıktan sonra uygulanmasını ekliyorum.
    iyi çalışmalar.

Leave a Reply


4 − iki =

Affiliates

Follow Me On The Web!

Join Lean Ofis | Turkey

Yalın Yönetim

Lean Ofis | Blog üyelik için

Tesekkürler